Czytałem niedawno wstęp do książki “New Media. 1740 – 1915”, ciekawa lektura. Książka jest zbiorem artykułów opisujących przypadki pojawiania się nowych mediów w erze nowożytnej, ale przed nastaniem czasów mediów masowych. Wydaje się, że taka lektura to potężny zastrzyk zdrowego rozsądku dla badaczy, którzy przyzwyczaili się, że nowe media to wyłącznie technologie IT, a nie każde medium, które jako dziwaczna nowość wkracza w zastany krajobraz medialny.

Oto najciekawsze fragmenty, oferujące nowe spojrzenie na nowość mediów. Wszystkie cytaty pochodzą z książki New Media.1740-1915, pod redakcją Lisy Gitelman i Geoffrey’a B. Pingree.

Osobiście za najciekawsze uważam uwagi dotyczące rozumienia pozycji jednego medium w szerszym kontekście kultury kształtowanej przez wszystkie inne media.

Oraz nastawienia badawczego, które rozważa “co mogloby być?”, zamiast przyjmować zastany stan medium za oczywisty.

Wreszcie koncepcja “kryzysu tożsamości medium”, okresu, w którym jego charakter nie jest jeszcze ustalony – pytanie, czy Internet ciągle przez ten kryzys przechodzi, czy też ostygnął i okres dorastania ma już za sobą.

• “Częścią naszego doświadczenia z nowymi mediami jest doświadczanie ich nowości.”
• Wszystkie media były kiedyś nowe – każde medium możemy analizować jako wyłaniające się w określonym historycznym kontekście.
• Istnieje moment, w którym materialne właściwości oraz sposoby postrzegania nowego medium nie zostały ustalone. Medium nie jest jeszcze neutralne, a znaczenia są płynne. “W takich chwilach nowe media przez chwilę podają w wątpliwość mityczną naturę i zrytualizowane konwencje istniejących mediów, podczas gdy same zaczynają być definiowane w ekonomii percepcji i smeiotyki, którą jednocześnie przekształcają”
• Badania nowych mediów to przykład “historiografii kryzysu” – nowe medium przechodzi okres kryzysu tożsamości, gdyż jego status względem zastanych mediów i ich funkcji jest niejasny. ”[...]gdy nowe media wyłaniają się w społeczeństwie, ich miejsce jest początkowo niewyraźnie określone [...]”
• Z czasem, znaczenia i funkcje medium zostają ustalone poprzez istniejące w społeczeństwie nawyki korzystania z mediów, podzielane pragnienia nowych zastosowań oraz proces powolnej adaptacji między dwoma powyższymi czynnikami
• Kwestia martwych mediów: nawet media, których _żywot_ jest krótki, warte są naszej uwagi, gdyż odsłaniają naturę kultury jako całości dzięki swoim więziom z trwalszymi mediami. Nieudane media nie są zazwyczaj przedmiotem badań – rozwiązaniem może być nastawienie badawcze, które oprócz stanu “jaki jest” bada stan, który “mógłby być”, albo “był, ale tylko przez chwilę”
• Istnieją według Paula Duguida dwa mylne podejścia redukujące doświadczenie nowego medium: idea następowania po sobie mediów, według której nowe medium zwalcza lub wchłania poprzedników. Oraz idea rosnącej przejrzystości, według której każde nowe medium w coraz większym stopniu wyzwala informację od niedogodności poprzednich, “nienaturalnych” mediów.
• Takie założenia są do pewnego stopnia prawdziwe – przez telefon przekażemy sobie więcej niż przez telegraf. Niemniej, aby zrozumieć medium trzeba przyjrzeć się przekazowi samego medium, temu “nienaturalnemu” czynnikowi mediacji.
• “Media [...] zacierają własne historyczne konteksty.” – nasze rozumienie przeszłości jest zapośredniczone poprzez media – “Po części zapominamy, co znaczyły starsze media, gdyż nie pamiętamy, jak znaczyły.”
• “Gdy media wyłonią się, staną znajome poprzez ich używanie, sprawiają wrażenie prostych, a więc pozbawionych historii.”
• Ignorując historię danego medium, jesteśmy zdani na uproszczone definicje oferowane przez korporacje medialne albo proste łańcuchy przyczynowe opisywane przez niektórych historyków.
  “W takim stopniu, w jakim “media” są narzędziem komunikacji, pojawienie się nowego medium jest zawsze okazją do ukształtowania się nowej społeczności lub szeregu takowych, pojawienia się nowej równowagi.”
• W tym zbiorze, medium jest rozumiane jako społecznie zrealizowana struktura komunikacji. Komunikacja to kultura: “proces kulturowy obejmujący nie tylko same przekazy informacji, ale także zrytualizowane rozmieszczenie nadawców i odbiorców” (za Jamesem Carey’em)
• Każdy esej dotyka kwestii związku między ideami a światem materialnym, podkreślając “mocną relację między kontekstem materialnego, technicznego rozwoju oraz zmianami zachodzącymi w rozumieniu zjawisk i ich wyobrażeniach.
• Media mogą być – i często są – postrzegane jako próby udoskonalenia, zwiększenia ludzkich możliwości. “Jednak media to więcej niż tylko przedłużenia – media wchłaniają w siebie ciała i są przez nie wcielane. Media są tworzone, by pasować do ludzi. Słuchawki telefonu dosłownie pasują do ludzkich ust i uszu. Także kable telefoniczne, satelity i anteny wpasowują się pomiędzy potencjalnych użytkowników, jako kluczowe części sieci komunikacji i wymiany informacji, które kształtują znaczenie komunikacji dla jednostek żyjących dzisiaj.”
• “Jeśli media dopasowują się do ludzi, to ludzie dostosowują się, świadomie lub nie, aby pasować do mediów.”
• Media często podkreślają swoje nowatorstwo poprzez przedstawianie starych mediów: pierwsze drukowane książki wyglądały jak manuskrypty, sieć WWW ma strony.

Podał|a: Alek Tarkowski, 26.01.04 |